Czym są usługi ITS i jakie podmioty należy uznać za podmioty świadczące takie usługi?

Pojęcie „usługi ITS”, do którego odsyła załącznik nr 1 do ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, należy odczytywać łącznie z definicjami inteligentnych systemów transportowych oraz aplikacji ITS zawartymi w art. 4 pkt 33 i 35 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Usługą ITS jest zatem dostarczanie operacyjnej aplikacji wykorzystującej technologie informacyjne i komunikacyjne w obszarze transportu drogowego – obejmującym infrastrukturę, pojazdy i użytkowników, zarządzanie ruchem i mobilnością oraz interfejsy z innymi rodzajami transportu – w określonych ramach organizacyjnych i operacyjnych, w celu wskazanym w art. 4 pkt 36 tej ustawy.

Krąg podmiotów świadczących usługi ITS nie jest ograniczony do zarządców dróg ani do dostawców systemów używanych przez zarządców dróg. Przemawia za tym w szczególności treść art. 4 pkt 33, 36 i 37 ustawy o drogach publicznych, art. 43a ust. 1 posługujący się zwrotem „w szczególności zarządcy dróg publicznych”, a także odrębne wymienienie w załączniku nr 1 do ustawy o krajowym systemie

cyberbezpieczeństwa zarządcy drogi oraz podmiotów świadczących usługę ITS. Dostawcą usługi ITS może być zatem podmiot publiczny albo prywatny.

Jednocześnie nie każde oprogramowanie wykorzystywane przez przedsiębiorstwo działające w transporcie drogowym stanowi aplikację lub usługę ITS. Rozstrzygające są rzeczywiste funkcje rozwiązania i sposób jego dostarczania, nie zaś sama nazwa produktu, branża odbiorcy czy technologia wdrożenia. Oprogramowanie wyłącznie księgowe, kadrowe, płacowe, CRM, archiwizacyjne albo służące wyłącznie retrospekcyjnej kontroli zgodności co do zasady nie spełnia definicji, jeżeli nie stanowi operacyjnego narzędzia wspierającego ruch, mobilność lub wykonywanie operacji transportowej albo przewozowej.

Za typowe usługi ITS można uznać nie tylko systemy zarządzania ruchem i informacji dla kierowców, lecz również – zależnie od ich konkretnych funkcji i modelu świadczenia – usługi nawigacji i informacji o ruchu, wyznaczania i dynamicznej optymalizacji trasy, dyspozytury i zarządzania flotą, ustalania pozycji i przewidywanego czasu przyjazdu, a także śledzenia przewozu osób lub rzeczy z wykorzystaniem danych lokalizacyjnych. W przypadku systemów czasu pracy kierowców, analizy kart kierowców, optymalizacji załadunku i rozładunku lub monitorowania plomb elektronicznych konieczna jest ocena, czy dana funkcja operacyjnie wspiera realizowany przewóz albo bezpieczeństwo w jego toku, czy ma jedynie charakter administracyjny, dowodowy lub analityczny po jego zakończeniu.

Należy również odróżnić podmiot świadczący usługę ITS od jej użytkownika oraz od dostawcy pojedynczego komponentu technicznego. Przedsiębiorstwo transportowe używające zewnętrznej platformy flotowej jest co do zasady użytkownikiem ITS. Z kolei producent urządzenia, podmiot hostujący albo wykonawca samego kodu nie staje się automatycznie dostawcą usługi ITS. Należy ustalić, kto faktycznie dostarcza odbiorcy kompletną aplikację w określonych ramach organizacyjnych i operacyjnych.